Medialność powieści – bariera tekstu – poetyki typograficzne. Propozycje medialnej krytyki powieści

Mikołaj Spodaryk

Abstrakt


Artykuł podejmuje historyczny już problem powieści postmodernistycznej traktowanej jako instytucja poznania. Skupia się na analizie projektów fikcji zakładających wykorzystanie materialności przekazu i konwencji edytorskiej, obnażaniu w powieści jej własnej tekstowości. Głównym tematem jest spojrzenie na próbę przekroczenia ograniczeń narzucanych powieści przez jej medium, traktowaniu jej jako interfejsu wiedzy, a lektury jako procesu nawigowania po tekście. Autor analizuje w tym celu wybrane książki i manifesty z „kanonu” literatury postmodernistycznej.

Słowa kluczowe


hipertekst, powieść, postmodernizm, druk, medium, poetyka, tekst, teoria piśmienności, typografia, hypertext, literacy theory, medium, novel, postmodernism, poetics, print, text, typography

Bibliografia


Bachtin Mihaił. 1982. Problemy literatury i estetyki, Wincenty Grajewski (przeł.). Warszawa: Czytelnik.

Bachtin Mihaił. 1986. Estetyka twórczości słownej, Danuta Ulicka (przeł.). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Bałutowa Bronisława. 1983. Powieść angielska XX wieku. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Barth John. 1983. Literatura wyczerpania, Jacek Wiśniewski (przeł.). W Nowa proza amerykańska. Szkice krytyczne, Zbigniew Lewicki (red.), 38–54. Warszawa: Czytelnik.

Barthes Roland. 1999. „Śmierć autora”, Michał Paweł Markowski (przeł.). Teksty Drugie 54–55 (1–2) : 247–251.

Bazarnik Katarzyna. 2002. Dlaczego od Joyce’a do liberatury? W Od Joyce’a do liberatury. Kraków: Universitas.

Bobryk Jerzy. 2001. Spadkobiercy Teuta. Ludzie i media. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Bolter Jay David. 1990. Człowiek Turinga. Kultura Zachodu w wieku komputerów. Tomasz Globan-Klas (przeł.). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Burke James. 1995. Osiem stopni wtajemniczenia czyli Jak zmienialiśmy świat, Krzysztof Środa (przeł.). Londyn: Puls.

Calvino Italo. 1996. Wykłady amerykańskie, Anna Wasilewska (przeł.). Warszawa: Volumen.

Drucker Johanna. 2008. “Graphic Devices: Narration and Navigation”. Narrative 16 (2) : 121–139. Ohio: State University Press.

Escaprit Robert. 1969. Rewolucja książki, Jerzy Pański (przeł). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Eco Umberto. 1994. Dzieło otwarte, forma i nieokreśloność w poetykach współczesnych, Jadwiga Gałuszka, Lesław Eustachiewicz i in. (przeł.). Warszawa: Czytelnik.

Fajfer Zenon. 2009. Liberatura czyli Literatura totalna. Teksty zebrane z lat 1999–2009, Katarzyna Bazarnik (red.). Kraków: Korporacja Ha!art.

Federman Raymond. 1983. Surfikcja – cztery propozycje w formie wstępu. W Nowa proza amerykańska. Szkice krytyczne, Jarosław Anders i in. (przeł.), Zbigniew Lewicki (red.), 421–432. Warszawa: Czytelniki.

Godlewski Grzegorz. 2009. Słowo – pismo – sztuka słowa. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Goody John i Ian Watt. 2007. „Następstwa piśmienności”, Justyna Jaworska (przeł.). Communicare. Almanach antropologiczny. Oralność/piśmienność 2, Grzegorz Godlewski i in. (red.). Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Hall Edward Twitchell. 1984. Poza kulturą, Elżbieta Goździk (przeł.). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Humphrey Richard. 1970. „Strumień świadomości – techniki”, Stefan Amsterdamski (przeł.). Pamiętnik Literacki 61 (4) : 255–283.

Hutcheon Linda. 1998. Historiograficzna metapowieść: parodia i intertekstualność historii, Janusz Margański (przeł.). W Postmodernizm. Antologia przekładów, red. Ryszard Nycz, 378–398. Kraków: Wydawnictwo Baran i Suszczyński.

Johnson Bryan Stanley. 2002. Czy ty nie za wcześnie piszesz własne wspomnienia? W Od Joyce’a do liberatury, Katarzyna Bazarnik (red.). Kraków: Universitas.

Kaczmarek Olga. 2014. „Kontrtekstowość. Humanistyki zmagania z medium”. Communicare. Almanach antropologiczny. Twórczość słowna/Literatura. Performance, tekst, hipertekst 4, Grzegorz Godlewski i in. (red.). Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Kołyszko Anna. 1977. „Architektura powieści współczesnej”. Literatura na Świecie 71 (3) : 358–364.

Kulczycki Emanuel. 2012. Teoretyzowanie komunikacji. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.

Lewicki Zbigniew. 1983. Wstęp. W Nowa proza amerykańska. Szkice krytyczne, Zbigniew Lewicki (red.), 5–12. Warszawa: Czytelnik.

Lukács György. 1951. Balzac, Stendhal i Zola, Ryszard Matuszewski (przeł.). Warszawa: Książka i Wiedza.

Lyotard Jean-François. 1998. Odpowiedź na pytanie, co to jest postmodernizm?, Michał Paweł Markowski (przeł.). W Postmodernizm Antologia przekładów, Ryszard Nycz (red.), 47–61. Kraków: Wydawnictwo Baran i Suszczyński.

Markiewicz Henryk. 1995. Teorie powieści za granicą. Od początków do schyłku XX wieku. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Markowski Michał Paweł. 2005. Nicość i czcionka, wprowadzenie do lektury „Rzutu kośćmi” Stephane’a Mallarmé. W Stéphane Mallarmé, Rzut kośćmi nigdy nie zniesie przypadku, T. Różycki (przeł.). Kraków: Korporacja Ha!art.

Martuszewska Anna. 2007. Radosne gry. O grach/zabawach literackich. Gdańsk: Wydawnictwo słowo/obraz terytoria.

McHale Brian. 2012. Powieść postmodernistyczna, Maciej Płaza (przeł.). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

McLuhan Marshall. 1975. Wybór pism, Karol Jakubowicz (przeł.). Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.

Mitchell William i John Thomas. 2010. „Forma przestrzenna w literaturze – w stronę teorii ogólnej”, Paulina Kwiatkowska (przeł.). W Communicare. Almanach antropologiczny. Słowo/obraz 3, Grzegorz Godlewski i in. (red.). Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Mitosek Zofia. 2003. Poznanie (w) powieści – od Balzaka do Masłowskiej. Kraków: Universitas.

Miller Jonatan. 1974. Spór z McLuhanem, Alina Hanna Bogucka (przeł.). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Nycz Ryszard. 2000. Tekstowy świat, poststrukturalizm a wiedza o literaturze. Kraków: Universitas.

Olson David R. 2010. Papierowy świat: pojęciowe i poznawcze implikacje pisania i czytania, Marta Rakoczy (przeł.). Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Olson David R. 2012. Writing and Rationality. Wykład profesora Olsona wygłoszony w Instytucie Kultury Polskiej 10 maja 2012.

Ong Walter J. 2009. Osoba – świadomość – komunikacja, Józef Japola (przeł.). Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Ong Walter J. 2011. Oralność i piśmienność, słowo poddane technologii, Józef Japola (przeł.). Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Pisarski Mariusz. 2009. „Słownik Chazarski i powieści hipertekstowe”. Techsty. Literatura i Nowe Madia. Dostęp 12 grudnia 2014. http://techsty.art.pl/hipertekst/protohiper/pavic.htm.

Stamirowska Krystyna. 2002. Angielska powieść eksperymentalna: B.S. Johnson. W Od Joyce’a do liberatury, Katarzyna Bazarnik (red.). Kraków: Universitas.

Stanzel Franc. 1980. Typowe formy powieści, Ryszard Handke (przeł.). W Teoria form narracyjnych w niemieckim kręgu językowym. Antologia, Ryszard Handke (red.). Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Toeplitz Krzysztof Teodor. 1975. Marshall McLuhan – prorok elektronicznego zbawienia. W Marshall McLuhan. Wybór pism, Karol Jakubowicz (przeł.). Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.

Vandendorpe Christian. 2008. Od papirusu do hipertekstu, Anna Sawisz (przeł.). Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Watt Ian. 1973. Narodziny powieści. Studia o Defoe’em, Richardsonie i Fieldingu, Agnieszka Kreczmar (przeł.). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.


Pełny tekst: PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Licencja Creative Commons ISSN 2083-7275, e-ISSN 2391-4432, DOI 10.24917/20837275
Studia de Cultura by Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International Public License.