I varchi della letteratura: tra scienza, follia e spiritualità

Stefano Redaelli

Abstrakt


Nel novecento italiano spiccano scrittori nella cui opera la letteratura si è aperta ad altre discipline, come la scienza, la psichiatria, la teologia. In questo articolo si descrive lo scambio tra saperi attraverso l’immagine dei varchi, portando l’esempio di Primo Levi (nel varco tra letteratura e scienza) e Alda Merini (nel varco tra letteratura, follia, spiritualità). Se da una parte nella vita degli scrittori il varco è vissuto come spaccatura, dall’altra troviamo nella loro opera una fusione di saperi e linguaggi diversi, che concorrono a una rappresentazione più ampia della natura e dell’uomo.

Literackie przejścia: między nauką, szaleństwem i duchowością

We włoskiej literaturze XX wieku szczególnie wyróżniają się pisarze, w których twórczości literatura otwiera się na inne dyscypliny, takie jak nauka, psychiatria, teologia. W niniejszym artykule, używając metafory przejścia przedstawiona zostaje wymiana zachodząca pomiędzy różnymi dziedzinami wiedzy na przykładzie Primo Leviego (przejście między literaturą i nauką) i Aldy Merini (przejście między literaturą, szaleństwem i duchowością). O ile z jednej strony w życiu pisarzy tego typu przejście odczuwane jest jako pęknięcie, z drugiej – odnajdujemy w ich twórczości zespolenie różnych dziedzin wiedzy i języków, które przyczyniają się do pełniejszego zrozumienia natury i człowieka.


Słowa kluczowe


letteratura, varco, interdisciplinarietà, conoscenza

Bibliografia


Calvino I. 1995. Due interviste su scienza e letteratura, [in:] Una pietra sopra, Milano.

Calvino I. 2000. Lettere 1940–1985, a c. di L. Baranelli, Milano.

Calvino I. 2005. Lezioni americane. Sei proposte per il prossimo millennio, Milano.

Cianfaglioni C. 2013. Disprigionare l’immenso. La poesia di Alda Merini: una pro-vocazione al linguaggio teologico, Assisi.

Colanero, K. 2014. “The nature of scientific knowledge and its relevance for our choice of interventions on Nature”, [in:] Relazionalità naturale e coscienza ambientale, a c. di L. Fiorani, Roma: 53–60.

Gotti, M. 1991. I linguaggi specialistici, Firenze.

Levi P. 1975. Il sistema periodico, Torino.

Levi P. 1997. Conversazioni e interviste 1963–1987, a c. di Marco Belpoliti, Torino.

Levi P. 2005. Se questo è un uomo, Torino.

Merini A. 1991. Vuoto d’amore, Torino.

Merini A. 1994. Reato di vita. Autobiografia e poesia, Roma.

Merini A. 1997. L’altra verità. Diario di una diversa, Milano.

Merini A. 1998. Fiore di poesia, Torino.

Merini A. 1999. La poesia come luogo del nulla, Lecce.

Merini A. 2003. Corpo d’amore. Un incontro con Gesù, Milano.

Merini A. 2003a. La carne degli angeli, Milano.

Michnik A. 2011. “Skand”, Zeszyty Literackie 116 (4): 94–98.

Nicolescu B. 1996. La transdisciplinarité. Manifeste, Editions du Rocher, Monaco.

Ravasi G. 2003. “Prefazione”, [in:] Corpo d’amore, Milano: VII–XV.

Redaelli S. 2012. “Tre punti di vista sulla follia: Mario Tobino, Alda Merini, Carmelo Samonà”, Rassegna europea di letteratura italiana 39: 89–108.

Redaelli S. 2014. “Primo Levi: nel varco tra le due culture”, Rassegna europea di letteratura italiana 43: 111–124.

Rondinara S. 2008. “Dalla interdisciplinarità alla transdisciplinarità. Una prospettiva epistemologica”. Sophia 1: 61–70.

Roth P. 2005. Intervista di Philip Roth a Primo Levi, [in:] Il sistema periodico, Torino: 241–251.


Pełny tekst: PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Licencja Creative Commons ISSN 2083-7275, e-ISSN 2391-4432
Studia de Cultura by Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International Public License.