Bezbronne ofiary i dzielni bohaterowie: wizerunek osób niepełnosprawnych w polskiej prasie

Monika Struck-Peregończyk, Iwona Leonowicz-Bukała

Abstrakt


10.24917/20837275.10.1.12

W mediach masowych dominują zazwyczaj dwa, skrajnie różne, wizerunki osób niepełnosprawnych – jako osób potrzebujących pomocy albo jako bohaterów dokonujących niezwykłych czynów („superkaleka”). W artykule zastosowano analizę ramowania (framing analysis) artykułów prasowych, związanych z problematyką niepełnosprawności, pochodzących z dwóch najchętniej czytanych polskich dzienników – „Faktu” oraz „Gazety Wyborczej”. Celem badania była weryfikacja tezy o dominacji dwóch ram interpretacyjnych – osoby nie­pełnosprawnej jako ofiary lub bohatera i sprawdzenie, czy istnieją rozbieżności w przedsta­wianiu osób niepełnosprawnych w ww. tytułach prasowych.

Helpless victims and brave heroes: the image of disabled people in Polish press

There are two dominant ways of portraying disabled people in the media – either as people needing help or heroes achieving the extraordinary (‘super-crips’). The article uses framing analysis in order to examine disability-related texts from two most-read Polish daily papers – “Fakt” and “Gazeta Wyborcza”. The aim of the study was to determine whether the two frames: disabled person as a helpless victim or a ‘super-crip’ are still the dominant ways of portraying disability and if there are any discrepancies in this respect between the two newspapers.


Słowa kluczowe


osoby niepełnosprawne; framing analysis; wizerunek; prasa; disabled people; framing analysis; image; press

Bibliografia


Auslander G., Gold N. 1999. “Media reports on disability: A binational comparison of types and causes of disability as reported in major newspapers”. Disability and Rehabilitation nr 21(9). 420–431.

Barnes C. 1992. Disabling Imagery and the Media. An Exploration of the Principles for Media Representations of Disabled People. The First in a Series of Reports. Halifax.

Barnes C. 1991. “Discrimination: disabled people and media”. Contact nr 70. 45–48.

Barnes C., Mercer G. 2008. Niepełnosprawność. Warszawa.

Błeszyńska K. 2001. Niepełnosprawność a struktura identyfikacji społecznych. Warszawa.

Clogston J.S. 1990. Disability coverage in 16 newspapers. Louisville.

Clogston J.S. 1993. Changes in coverage patterns of disability issues in three major American newspapers, 1976–1991. Paper presented to the Association of Education in Journalism and Mass Communication. Kansas City.

Entman R.M. 1993. “Framing: toward clarification of a fractured paradigm”. Journal of Communication nr 43(4). 51–58.

Franczak K. 2014. „Perspektywa framing analysis – oferta analityczna dla badań nad dyskursem?”. Przegląd Socjologiczny nr 63(3). 135–156.

McPherson G., O’Donnell H., McGillivray D., Misener L. 2016. “Elite athletes or superstars? Media representation of para-athletes at the Glasgow 2014”. Commonwealth Games, Disability & Society nr 31(5). 659–675.

Goggin G., Newell C. 2000. “Crippling Paralympics? Media, disability, and Olympism”. Media International Australia nr 97. 71–83.

Golden A. 2003. “An analysis of the dissimilar coverage of the 2002 Olympics and Paralympics: Frenzied pack journalism versus the empty press room”. Disability Studies Quarterly nr 23(3/4). http://dsq-sds.org/article/view/437/614 (dostęp: 18.07.2017).

GUS 2013. Ludność i gospodarstwa domowe. Stan i struktura społeczno-ekonomiczna. Część I. Ludność. Warszawa.

GUS. 2016. Stan zdrowia ludności Polski w 2014 r. Warszawa.

Haller B. 1999. “How the News Frames Disability: Print Media Coverage of the Americans with Disabilities Act”. Research in Social Science and Disability. JAI Press nr 1. 55–83.

Haller B. 2000. If they limp, they lead? News representations and the hierarchy of disability images. W Handbook of communication and people with disabilities: Research and application. D. Braithwaite, T. Thompson (red.). Mahwah, New Jersey. 273–288.

Haller B., Zhang L. 2014. “Stigma or Empowerment? What Do Disabled People Say About Their Representation In News and Entertainment Media?”. Review of Disability Studies: An International Journal nr 9(4). 19–34.

Hodges C.E.M., Scullion R., Jackson I. 2015. “From Awww to Awe Factor: UK Audience Meaning-Making of the 2012 Paralympics as Mediated Spectacle”. Journal of Popular Television nr 3(2). 195–211.

Howe D. 2008. “From Inside the Newsroom: Paralympic Media and the «Production» of Elite Disability”. International Review for the Sociology of Sport nr 43(2). 135–150.

Hulek A. 1991. Rola środków masowego przekazu w rehabilitacji inwalidów. W Środki masowego przekazu a człowiek niepełnosprawny. Materiały Międzynarodowego Sympozjum TWK. Warszawa 23–25 września 1987. A. Gustavsson, E. Zakrzewska-Manterys (red.). Warszawa, s. 17–22.

Klimkiewicz B. 2003. Mniejszości narodowe w sferze publicznej. Reprezentacje, praktyki i regulacje medialne. Kraków.

Łaciak B. 2013. Kwestie społeczne w polskich serialach obyczajowych – prezentacje i odbiór. Analiza socjologiczna. Warszawa.

McCombs M., Ghanem S. 2001. The Convergence of Agenda Setting and Framing. W Framing public life. Perspectives in Media and our Understanding of the Social World. S.D. Reese, O.H. Gandy Jr, A.E. Grant (red.). New Jersey–London. 67–82.

McCombs M. 2008. Ustanawianie agendy. Media masowe i opinia publiczna. Kraków.

Mitchell L.R. 1989. “Beyond the Supercrip syndrome”. The Quill 77(10). 18–23.

Niedbalski J. 2015. „Sport osób niepełnosprawnych w przekazie i dyskursie medialnym w Polsce”. Przegląd Socjologii Jakościowej nr 11(2). 130–159.

Ostrowska A. 1997. Postawy społeczeństwa polskiego w stosunku do osób niepełnosprawnych. W Upośledzenie w społecznym zwierciadle. A. Gustavsson, E. Zakrzewska-Manterys (red.). Warszawa. 83–86.

Peers D. 2009. “(Dis)empowering Paralympic histories: absent athletes and disabling discourses”. Disability & Society nr 24(5). 653–665.

Pluwak A. 2009. „Geneza i ewolucja pojęcia framing w naukach społecznych”. Global Media Journal nr 1(5). 49–79. http://www.globalmediajournal.collegium.edu.pl/artykuly/wiosna-2009/pluwak-geneza-i-ewolucja-pojecia-framing.pdf (dostęp: 18.07.2017).

Polskie Badania Czytelnictwa. 2017. http://www.pbc.pl/rynek-prasowy/raporty-pbc/dzienniki/ (dostęp: 3.07 2017).

CBOS. (2007). Postawy wobec osób niepełnosprawnych. Komunikat z badań. Warszawa.

Power D. 2007. “Disability in the News: The Australian Press 2004–2005”. Comunicación e Cidadania nr 1. 251–262.

Prasa dla niepełnosprawnych – niepełnosprawni w prasie [prezentacja]. 2012. 7–14.09, Czernihów. tewp.org.pl/projekty/dziennikarska-szkoła-nadziei,24/bazaplikow/18 (dostęp: 18.07.2017).

Ross K. 2003. ‘All Ears: Radio, Reception and Discourses of Disability’. W Critical Readings: Media and Audiences, Maidenhead. V. Nightingale, K. Ross (red.), Berkshire. 131–144.

Rozmus P. 2012. „Odmienność odbita w ekranach. Konstruowanie obrazu niepełnosprawności poprzez kampanie społeczne i telewizję”. Palimpsest nr 2, s. 103–118.

Ruść I. 2007. Wizerunek osób z ograniczoną sprawnością w mediach. W Osoby z ograniczoną sprawnością na rynku pracy. A. Brzezińska, Z. Woźniak, K. Maj (red). Warszawa. 137–141.

Schell L.A., Duncan M.C. 1999. “A content analysis of CBS’s coverage of the 1996 Paralympic Games”. Adapted Physical Activity Quarterly nr 16 (1). 27–47.

Smith A., Thomas, N. 2005. “The «inclusion» of elite athletes with disabilities in the 2002 Manchester Commonwealth Games: An exploratory analysis of British newspaper coverage”. Sport, Education & Society nr 10(1). 49–67.

Tankard J.W. i in. 1991. Media frames: Approaches to conceptualization and measurement. Paper presented in Boston. MA.

Thomas N., Smith A. 2003. “Preoccupied with able-bodiedness? An analysis of the British media coverage of the 2000 Paralympic Games”. Adapted Physical Activity Quarterly nr 20(2). 166–181.

Tokarski R. 2006. „Pola znaczeniowe i ramy interpretacyjne – dwa spojrzenia na język”. LingVaria nr I(1). 35–46.

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm.).


Pełny tekst: PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Licencja Creative Commons ISSN 2083-7275, e-ISSN 2391-4432, DOI 10.24917/20837275
Studia de Cultura by Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International Public License.