Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis | Studia de Cultura <p><strong>Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura</strong> to założony w roku 2010 interdyscyplinarny kwartalnik naukowy, publikujący najnowsze badania i dyskusje na temat nowych mediów, kultury medialnej, technologii informacyjnych, współczesnych praktyk kulturowych i metod ich analizy. W czasopiśmie znajdziecie Państwo inspirujące artykuły odnoszące się do szerokich kontekstów kulturowych, społecznych, ekonomicznych, historycznych, psychologicznych i artystycznych. Szczególnie zachęcamy do lektury tekstów na temat edukacji medialnej, psychologii i dynamiki nowych mediów oraz ich konwergencji. Osobną kategorię stanowią innowacyjne analizy nowych gatunków, formatów, estetyk, poetyk i konwencji intermedialnych. Czasopismo obecne jest w bazach: ERIH PLUS, CEJSH, CEEOL, DOAJ, BazHum, Index Copernicus, Pol-Index. <br /><strong>Aktualna punktacja MEiN: 40.</strong><br />ISSN 2083-7275, e-ISSN 2391-4432.</p> Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie pl-PL Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis | Studia de Cultura 2083-7275 <p>Studia de Cultura posiada prawa autorskie do wszystkich opublikowanych materiałów. Autor/ka zachowuje prawo do ponownego opublikowania własnego dzieła w kolejnym utworze. Zewnętrzni wydawcy muszą jednak uzyskać zgodę oryginalnej instytucji wydawniczej (Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie) i redakcji Studia de Cultura.</p> <p>Studia de Cultura to czasopismo o otwartym dostępie, a cała jego zawartość jest dostępna bezpłatnie dla użytkowników i / lub ich instytucji na zasadach licencji niewyłącznej Creative Commons (CC BY 4.0). Użytkownicy/ki mogą czytać, pobierać, wykonywać kopie, rozpowszechniać, drukować, wyszukiwać lub linkować do pełnych tekstów artykułów w tym czasopiśmie bez uprzedniej zgody wydawcy lub autora/ki. Jest to zgodne z definicją otwartego dostępu BOAI ( Studia de Cultura nie pobiera opłat za składanie artykułów ani ich przetwarzanie.</p> Report on the International Scientific Conference “Progect 2021. Towards a Contemporary Understanding of Progressive Rock and Metal”, 19–21, 26–28, May 2021, held online, University of Ottawa, Canada <p>The pandemic is not in favour of any scientific symposia and conferences, especially the international ones. Many have been cancelled, while some managed to migrate into the Internet. This was the case of the conference organised by the Progect Network for the Study of Progressive Rock, entitled ‘Progressive Rock and Metal: Towards a Contemporary Understanding’ and originally scheduled to take place in May 2020 in Ottawa, Canada. Due to pandemic restrictions, the event was first moved to 2021 to finally, a few months later, offer a fully remote and “virtual” formula; hence the name change to Virtual Progect.</p> Andrzej Mądro Prawa autorskie (c) 2021 2021-06-30 2021-06-30 13 2 114 117 10.24917/20837275.13.2.9 Report on the Interdisciplinary Scientific Conference “Cyberculture 3.0. Media, Cultural, Psychological and Legal Aspects”, 17–18 June 2021, held online, The Pedagogical University of Krakow, Poland <p>On 17–18 June 2021, the domestic interdisciplinary scientific conference entitled Cybercultura 3.0 Aspekty medialne, kulturoznawcze, psychologiczne, prawne was held online. It was organised by the Media Research Centre of the Institute of Polish Philology at the Pedagogical University in Krakow, the “Prawo Informacyjne, Media i Własność Intelektualna w Nowych Technologiach” [Information Law, Media and Intellectual Property in New Technologies] research team of the Institute of Law and Economics of the Pedagogical University and the Academy of Law of New Technologies of the Pedagogical University in Krakow.</p> Jakub Kosek Prawa autorskie (c) 2021 2021-06-30 2021-06-30 13 2 118 119 10.24917/20837275.13.2.10 Kolegium Recenzentów 2020 Jakub Kosek Prawa autorskie (c) 2021 2021-06-30 2021-06-30 13 2 124 124 Zapowiedzi Jakub Kosek Prawa autorskie (c) 2021 2021-06-30 2021-06-30 13 2 125 125 Spis treści Jakub Kosek Prawa autorskie (c) 2021 2021-06-30 2021-06-30 13 2 120 123 A Few Words from the Editor-in-Chief <p>Popular music studies is an established direction of theoretical analyses and empirical studies devoted to popular music and related tangible and intangible culture. Although accepted as “scientifically valid” this branch of science is still dynamically developing – in an institutional and academic sense. Initiated on many continents, mainly Europe, the United States and in Asian countries, such research shows not only regional, local or national conditioning of popular music; it also points to certain global tendencies related to the fact that musicological studies became open to the issues of race, ethnicity and gender. The mentioned globalisation of musical trends is also tied to the nature of modern new media 3.0, which function as spaces and channels of communication and also participate as important components of music events, post-modern tools of promoting and commercialising musical culture. Just as in other culture studies, popular music studies show various academic approaches, all connected with the interdisciplinary character of the undertaken reflection. It is oriented on examining particular texts, the social and political contexts for their emergence, motivations and specific actions undertaken by music creators and recipients, along with analysing the financial conditions surrounding the functioning of the entire music industry. Therefore, this polyphonic discourse of science and meta-criticism finds room for representatives of language studies and musicology, social sciences (mainly sociology, anthropology, ethnography, and economics), media and communication experts. Recently, they were joined by persons specialising in digital technologies, new generation artistic marketing and social activism. As a result, all of the known “cultural turns” are reflected in musicological research, including the (post)feminist and transhumanist perspectives. The authors of the articles collected in this volume try to successfully break the patriarchal and mainly text-oriented model of (researching) popculture. Simultaneously, they attempt – by means of their analyses – to undermine the traditional image of this important sector of the music industry and the very culture en elobe, still existing in the collective consciousness and cultural imagination. By employing critical methods of discourse analysis and specific social and cultural practices related to the modern music scene, they discover, “map” and “enlighten” areas previously unknown and underappreciated. Those regard, to a large extent, the female artists on the modern music scene and the role of music in empowering women who “speak with their own voice,” “hold unique experiences,” “use new means of expression,” which is a process of becoming more compatible with their own lives. The articles also feature references to key aspects of analysing popular culture, such as strategies of using and consuming it, including research on the auditorium, conditions within the music industry, creative practices, the so-called songwriting, music scene heritage and cultural memory, mediations and representations as well as key media and technologies. I cordially invite you to read this volume. </p> Agnieszka Ogonowska Prawa autorskie (c) 2021 2021-12-29 2021-12-29 13 2 3 4 A Few Words from the Subject Editors <p>The presented volume of our journal focusses on the activity of selected female artists performing popular music. Even though it is obvious that the artistic achievements of female artists in rock, pop, metal, etc., have already been approached as an interesting research area within popular music studies, it is still a vast and inspiring field for analyses assuming various perspectives, including cultural, literary, musicological, media-oriented and sociological. In the opening article, Katharina Alexi investigates various contexts of glam rock, paying particular attention to currently rather forgotten female artists that represent this trend, such as Cherrie Vangelder-Smith and Bobbie McGee. The researcher accurately recognises the need to deepen interdisciplinary analyses of popular music so that they include the issue of power relations when it comes to the activities of less popular female glam rock artists. Konrad Sierzputowski is interested in the features of the trans(human) voices of singers known as Cher and Anohni. Referring to the cyborg metaphor (Donna Haraway) and Roland Barthes’ famous concept of the grain of the voice, the author attempts to show how the female voice may be used a form of critical resistance against the patriarchal and misogynistic vision of femininity. Jakub Kosek devotes particular attention to American female (heavy) metal artists whose artistic, stage and image endeavours largely employ provocation, scandalisation and ‘ceremonial profanation’ (vide Wendy Orlean Williams, Carla Harvey and Heidi Shepherd of the Butcher Babies). From the perspective of image (self)creation, the process of changeability and fluidity of the emploi proves interesting, especially in artistic activities of a subversive character. The volume also includes an article on media constructs of the groupies in the 1960s and 1970s. Karolina Karbownik discusses the role that groupies played in the creation of the myth and the figure of the god of rock, additionally taking into account the preconceived assumptions perpetuated by popular media. The author, also an active music journalist, analyses biographies of groupies, selected press materials and films to describe the place of groupies within the process of creating their identity within the rock culture. When it comes to the paper written by Dawid Kaszuba, it analyses the work of the American artist named Poppy, who uses grotesque to construct visual, auditory and lyrical emancipatory narratives expressing gender, personal and musical perspectives. The researcher discusses the manner in which Poppy’s self-consciousness as a singer deconstructs the image of the ‘metal woman’ by subversively combining hyper-feminine imagery with aggressive music and lyrics that engage, all of that done to expose the exclusionary paradigms that condition women operating in the metal genre. This issue of our journal contains one article slightly outside the leading and dominant theme of the activity of female music artists and feminist discourses in popular music. The text written by Emilia Cholewicka presents the socio-economic<br>situation of female choreographers in the male world of ballet art. The author analyses the labour market of Polish female choreographers working in leading ballet companies, pointing out the inequalities between women and men working on ballet choreography. The biography of Mira Kubasińska, a highly important artist in the history of Polish popular music, especially blues rock, is presented by Wojciech Kwieciński. The author is chiefly interested in career development of this cult singer and evolution of her artistic image in the years 1963–1973 on the domestic scene. Further in this issue, Paulina Łyszko focuses on selected questions concerning the body in feminist narratives of several pop artists of the young generation. While analysing chosen songs and music videos by, among others, Taylor Swift and Miley Cyrus, from the perspective of pop-feminism and physicality in the media, the author draws attention to the social involvement of young female artists as their artistic narratives raise issues concerning social inequality, fat shaming, slut shaming, stereotyping the disabled and transsexuals, the role of a mother in society or the objectification of the female body. The issue also present reports on two fascinating and valuable scientific events. Andrzej Mądro, being an active participant, succinctly presents discussions unfolding at the international scientific conference “Progect 2021. Towards a Contemporary Understanding of Progressive Rock and Metal”, hosted online on 19–21 and 26–28 May 2021. The main organiser of the conference was the University of Ottawa (Canada). The issue ends with a report concerning the interdisciplinary scientific conference “Cyberkultura 3.0. Aspekty medialne, kulturoznawcze, psychologiczne, prawne,” hosted online on 17–18 June 2021, thanks to the involvement of researchers from the Institute of Polish Philology and the Institute of Law and Economics at the Pedagogical University of Krakow (Poland). We hope that this issue of our journal delivers to the Readers an inspiring collection of texts devoted to the multithreaded, extensive and stimulating subject of the activities of female music artists and other important, although often marginalised, female figures present in popular music culture. We cordially invite you to read this volume.</p> Jakub Kosek Magdalena Stoch Prawa autorskie (c) 2021 2021-06-30 2021-06-30 13 2 5 6 Glam “Heroines”. Gaps in Glam Historicisation from Black Self-Feminised Musicians to the Herstory of Glam Rock <p>The narration of glam music, especially glam rock, as queer is countered by a canonisation of male white icons in pop musicology, which is illuminated and expanded in this article. Early glam performances by self-feminised Black musicians (Ward 1998) as well as the music making of female agents of glam rock are at the center of this exploration. Firstly, an outline of the current gender and race specific remembrance of glam rock is given. Secondly, the “glamorous” origins of glam music are questioned with Ward; musical canon of glam is also re-arranged regarding the category of gender by adding the basic biographies of two further female heroines, Bobbie McGee and Cherrie Vangelder-Smith. They are present in digital (DIY) media within practices of affective archiving (Baker 2015), which enable lyrics interpretation in this paper.</p> Katharina Alexi Prawa autorskie (c) 2021 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis | Studia de Cultura 2021-06-30 2021-06-30 13 2 7 20 10.24917/20837275.13.2.1 The Future is Female! Trans(human) Voices of Cher and Anohni <p>W niniejszym artykule chcę zaprezentować właściwości trans(ludzkich) głosów Cher i Anohni. Obie piosenkarki reprezentują niejednoznaczne i queerowe formy kobiecości, która denaturalizuje pojęcie płci oraz wikła odbiorcę w transgresywne doświadczenie estetyczne. Przy użyciu metafory cyborga zaproponowanej przez Donnę Haraway oraz koncepcji ziarna głosu Rolanda Barthesa chcę pokazać, jak kobiecy głos może stać się krytyczną formą oporu wobec patriarchalnej i mizoginistycznej koncepcji kobiecości.</p> Konrad Sierzputowski Prawa autorskie (c) 2021 2021-06-30 2021-06-30 13 2 21 34 10.24917/20837275.13.2.2 Transfigurations of the "Emploi" and Artistic Manifestations of Female (Heavy) Metal Singers <p>W studiach nad kulturą (heavy)metalową twórczość artystek, piosenkarek, autorek tekstów etc. oczekuje jeszcze pogłębionych interdyscyplinarnych opracowań. W prezentowanym artykule szczególna uwaga została poświęcona twórczyniom, których działania artystyczne, sceniczne i wizerunkowe w znacznej mierze wykorzystują strategie prowokacji, skandalizacji, “ceremonialnych profanacji”. W perspektywie (auto)kreacji wizerunkowej interesujący okazuje się proces zmienności i płynności emploi, szczególnie w odniesieniu do działań o wywrotowym i transgresywnym charakterze. Omawiane w szkicu Wendy Orlean Williams oraz Heidi Shepherd i Carla Harvey z Butcher Babies to artystki, których działalność w patriarchalnym systemie kultury popularnej wzbudza(ła) znaczne kontrowersje. Stosowane przez piosenkarki subwersywne strategie artystyczne i wizerunkowe wpisują się jednak w długą, ponad pięćdziesięcioletnią historię i estetykę kultury metalowej. Twórczość kalifornijskiego zespołu stanowi czytelny dialog z prowokacyjną sztuką ekscentrycznej Williams. Barwne artystyczne emploi twórczyń świadczy zaś o różnorodności i złożoności kultury metalowej.</p> Jakub Kosek Prawa autorskie (c) 2021 2021-06-30 2021-06-30 13 2 35 46 10.24917/20837275.13.2.3 Speculation over the Love for Rock Music. Media Constructions of Groupies Between the 1960s and 1970s <p>Media muzyczne skonstruowały tożsamość groupies jako obiektów seksualnych i biernych, uległych, nieautentycznych konsumentek muzyki. Stereotyp, choć wciąż jest obecny w kulturze popularnej, spotyka się z krytyką zarówno ze strony samych zainteresowanych, jak i artystów rockowych. W tym artykule podjęto próbę omówienia roli, jaką odegrały groupies w tworzeniu mitu i postaci boga rocka, przy jednoczesnym uwzględnieniu utartych z góry założeń utrwalonych przez popularne media. Uwzględniono narracje z uczestnictwa groupies na budującej się scenie rockowej i metalowej, które stworzyły też osobowość męskiego muzyka rockowego: dzikiego, agresywnego i potężnego. Podstawą dyskusji o groupies i ich roli w budowaniu tożsamości w kontekście muzyki rockowej jest głęboka, retoryczna analiza biografii groupies, materiałów prasowych, filmów, literatury naukowej oraz badania własne.</p> Karolina Karbownik Prawa autorskie (c) 2021 2021-06-30 2021-06-30 13 2 47 56 10.24917/20837275.13.2.4 “I Disagree”: Narratives of Empowerment in Poppy’s Project <p>W niniejszym artykule zbadam, w jaki sposób Poppy używa ekstremalnego efektu groteski by skonstruować wizualną, audialną i liryczną narrację emancypacyjną – w kontekście genderowym, osobistym i muzycznym. Zanalizuję sposób, w jaki samoświadomość Poppy jako wokalistki dekonstruuje wizerunek „metalowej kobiety” – poprzez subwersywne połączenie hiperkobiecego wizerunku z agresywną muzyką i zaangażowanymi tekstami – by obnażyć wykluczające paradygmaty warunkujące kobiecą obecność w metalu. Wykażę, jak jej estetyka “post-genre” podważa skostniałe wyznaczniki tego, co jest, a co nie jest “metalem”.</p> Dawid Kaszuba Prawa autorskie (c) 2021 2021-06-30 2021-06-30 13 2 57 71 10.24917/20837275.13.2.5 Women to the Placards! The Socio-economic Situation of Female Choreographers in the Male World of Ballet Art <p>Środowisko baletowe jest bardzo specyficzną społecznością – hermetyczną i niewielką. Analizując historię i literaturę baletową, jak również przyglądając się współczesnym repertuarom wiodących zespołów, łatwo można zauważyć liczebną dominację kobiet, która nie stanowi o ich dominacji w sferze kreacyjnej (choreografia) i zarządczej. W Polsce w sezonie 2019/2020 na czele 6 z 9 największych kompanii baletowych stoją mężczyźni. Jak pokazały badania, to płeć męska od lat dominuje w choreografii, stanowiąc o pokazywanych na scenach spektaklach, a w efekcie o dziedzictwie baletowym. W artykule analizuję rynek pracy polskich choreografek pracujących w wiodących zespołach baletowych, wskazując na panujące nierówności między kobietami i mężczyznami, którzy trudnią się choreografią baletową. W badaniu stosuję metody nauk społecznych (analizę dokumentów – repertuarów i składów osobowych 9 wiodących polskich kompanii baletowych w sezonie 2019/2020), analizuję dane zebrane podczas badania "Szacowanie liczebności artystów, twórców i wykonawców w Polsce" (Ilczuk i in. 2018), a ekonomika kultury stanowi o ramach teoretycznych mojego badania. Baza teoretyczno-metodyczna pozwoliła mi naświetlić nierówności, potencjalne przyczyny i zależności panujące na rynku pracy artystów i artystek tworzących choreografie baletowe. Immanentną cechą tego rynku pozostaje deficyt kobiet.</p> Emilia Cholewicka Prawa autorskie (c) 2021 2021-06-30 2021-06-30 13 2 72 89 10.24917/20837275.13.2.6 Mira Kubasińska – Career Development and Evolution of the Artistic Image in the Years 1963–1973 <p>Mira Kubasińska (1944–2005) była jedną z charakterystyczniejszych postaci żeńskiej wokalistyki rozrywkowej jakie pojawiły się w erze big beatu na polskiej scenie. Wyróżniały ją niepospolite warunki wokalne, naturalny dar kształtowania frazy, wyjątkowa ekspresja oraz nadzwyczajne poczucie rytmu. Jej kreacja artystyczna, pozbawiona całkowicie stylizacji, pozerstwa, manieryzmu w pełni oddawała temperament, filozofię życia i brak akceptacji dla koniunkturalnych postaw. Szczytowy okres działalności estradowej Kubasińskiej przypada na lata 1966–1973 i obejmuje współpracę z zespołami kierowanymi przez jej męża Tadeusza Nalepę – Blackout i Breakout. W tym okresie wydała dwa albumy solowe (Mira i Ogień) i wspięła się na szczyt popularności. Poczynając od połowy lat 70. doszło do poważnego załamania kariery wokalistki, co było pochodną zwrotu stylistycznego jakiego dokonał Tadeusz Nalepa, koncentrując się na stylistyce bluesowej oraz rozpadu małżeństwa i kryzysu osobistego. Postać artystki dotychczas nie doczekała się opracowania naukowego, wobec czego niniejszy tekst ma na celu uzupełnienie wskazanej luki. Autor podejmuje w nim poza wątkiem biograficznym próbę analizy dorobku wokalistki i opisuje ewolucję jej wizerunku artystycznego, ukazuje również szerszy kontekst realiów panujących na polskiej scenie muzyki rozrywkowej w latach 60. i 70.</p> Wojciech Kwieciński Prawa autorskie (c) 2021 2021-06-30 2021-06-30 13 2 90 101 10.24917/20837275.13.2.7 Around the Issue of the Body in Feminist Narratives of Selected Pop Artists of the Young Generation <p>Feminizm w muzyce popularnej nie jest nowym zjawiskiem, można jednak zaobserwować wyraźne przemiany muzyki pop w ostatnich latach. Widać to szczególnie w najmłodszym pokoleniu wykonawczyń, które coraz bardziej otwierają się na poruszanie w twórczości tematów tabu, związanych z cielesnością, seksualnością i feminizmem. Artystki, takie jak Miley Cyrus, Beyoncé, Pink, Avril Lavigne czy Taylor Swift, coraz odważniej prezentują w swej twórczości do tej pory pomijane w mainstreamie treści, dotyczące takich tematów jak wolność seksualna, prawa kobiet, uprzedmiotowienie kobiet, męska władza i dominacja, niesprawiedliwość społeczna i przemoc, fat shaming, slut-shaming, czy krzywdząca stereotypizacja, część artystek także wyraźnie wspiera legalizację związków homoseksualnych.</p> Paulina Łyszko Prawa autorskie (c) 2021 2021-06-30 2021-06-30 13 2 102 113 10.24917/20837275.13.2.8