Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis | Studia de Cultura https://studiadecultura.up.krakow.pl/ <p><strong>Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura</strong> to założony w roku 2010 interdyscyplinarny kwartalnik naukowy, publikujący najnowsze badania i dyskusje na temat nowych mediów, kultury medialnej, technologii informacyjnych, współczesnych praktyk kulturowych i metod ich analizy. W czasopiśmie znajdziecie Państwo inspirujące artykuły odnoszące się do szerokich kontekstów kulturowych, społecznych, ekonomicznych, historycznych, psychologicznych i artystycznych. Szczególnie zachęcamy do lektury tekstów na temat edukacji medialnej, psychologii i dynamiki nowych mediów oraz ich konwergencji. Osobną kategorię stanowią innowacyjne analizy nowych gatunków, formatów, estetyk, poetyk i konwencji intermedialnych. Czasopismo obecne jest w bazach: ERIH PLUS, CEJSH, CEEOL, DOAJ, BazHum, Index Copernicus, Pol-Index. <br /><strong>Aktualna punktacja MEiN: 40.</strong><br />ISSN 2083-7275, e-ISSN 2391-4432.</p> Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie pl-PL Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis | Studia de Cultura 2083-7275 <p>Studia de Cultura posiada prawa autorskie do wszystkich opublikowanych materiałów. Autor/ka zachowuje prawo do ponownego opublikowania własnego dzieła w kolejnym utworze. Zewnętrzni wydawcy muszą jednak uzyskać zgodę oryginalnej instytucji wydawniczej (Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie) i redakcji Studia de Cultura.</p> <p>Studia de Cultura to czasopismo o otwartym dostępie, a cała jego zawartość jest dostępna bezpłatnie dla użytkowników i / lub ich instytucji na zasadach licencji niewyłącznej Creative Commons (CC BY 4.0). Użytkownicy/ki mogą czytać, pobierać, wykonywać kopie, rozpowszechniać, drukować, wyszukiwać lub linkować do pełnych tekstów artykułów w tym czasopiśmie bez uprzedniej zgody wydawcy lub autora/ki. Jest to zgodne z definicją otwartego dostępu BOAI (http://www.soros.org/openaccess). Studia de Cultura nie pobiera opłat za składanie artykułów ani ich przetwarzanie.</p> Informacje redakcyjne https://studiadecultura.up.krakow.pl/article/view/9436 Jakub Kosek Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2022-06-30 2022-06-30 14 2 2 2 Kolegium Recenzentów 2021 https://studiadecultura.up.krakow.pl/article/view/9479 Jakub Kosek Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2022-06-30 2022-06-30 14 2 180 180 Szczebiot systemu. Taktyczne relacje człowieka z technologią https://studiadecultura.up.krakow.pl/article/view/9441 <p>Tematem artykułu jest asymetryczna relacja użytkownika z systemem jako nieprzejrzystą strukturą kształtującą formy interakcji między człowiekiem a technologią metodą soft power. Jej przejawem są systemowe komunikaty werbalne obecne w cyfrowym życiu codziennym, nacechowane wewnętrzną sprzecznością między użytym językiem (szczebiotem) a perswazyjno-opresyjnym przekazem. Zestawiono je z przykładami strategii subwersywnych praktykowanych w środowisku sztuki mediów taktycznych, takimi jak: zaciemnienie, nadidentyfikacja i udziwnienie, oraz z propozycjami teoretycznymi o charakterze taktyk (miękkiego oporu).</p> Ewa Wójtowicz Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2022-06-30 2022-06-30 14 2 7 21 10.24917/20837275.14.2.1 Nowe technologie i ambientowa komunikacja marketingowa https://studiadecultura.up.krakow.pl/article/view/9439 <p>Artykuł przedstawia niekonwencjonalne formy i technologie komunikacji cyfrowej, które partyzancka i ambientowa komunikacja marketingowa wykorzystuje do realizacji strategii komunikacyjnych klienta. Przedstawia specyfikę tych rodzajów komunikacji, wskazując na kreatywność jako ich immanentny składnik wraz z jej podstawowymi atrybutami (oryginalność, perswazyjność, użyteczność itp.). Na próbie 300 respondentów zidentyfikowano różnice w subiektywnym postrzeganiu atrybutów komunikacji marketingowej typu ambient i klasycznej kreatywnej formy komunikacji marketingowej. W artykule scharakteryzowano strategie i techniki wizualne oraz nowe technologie wykorzystywane w nich do wywołania efektów zaskoczenia i wywoływania pozytywnych emocji. Wybrane przykłady ilustrują możliwości komunikacji cyfrowej w ramach realizacji strategii komunikacyjnej. Proponujemy również własny schemat syntetyzujący poziomy kreatywności komunikacji marketingowej pod względem istotnych składników kreatywności z uwzględnieniem nowych technologii oraz miejsca komunikacji ambientowej i partyzanckiej z wykorzystaniem technologii na tych poziomach.</p> Łukasz P. Wojciechowski Katharina Fichnová Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2022-06-30 2022-06-30 14 2 22 46 10.24917/20837275.14.2.2 Retoryka tańca w aplikacji TikTok https://studiadecultura.up.krakow.pl/article/view/9442 <p>Aplikacja internetowa TikTok cieszy się globalną popularnością. Formy tańca tiktokerów, tworzone i eksponowane w cyberprzestrzeni, składają się z różnych kompilacji i umożliwiają aczasową i aprzestrzenną komunikację pomiędzy użytkownikami na całym świecie. Taniec w subświecie sieci tiktokerów ma wymiar międzykulturowy. Celem działań w aplikacji TikTok jest pozyskanie potwierdzenia społecznego, kreacja wizerunku czy zakup konkretnego produktu. Kontynuowanie, re-kreowanie ekspozycji w aplikacji jest oznaką poddania się perswazji przez kolejnych uczestników, w tym implementujących konkretny trend czy viral. Analiza przeprowadzona na poziomie semantycznym, syntaktycznym i pragmatycznym potwierdza tezę, że forma tańca tiktokerów tworzona i eksponowana za pomocą aplikacji TT w mediach społecznościowych ma charakter fragmentaryczny, a jej internetowe egzemplifikacje są wykorzystywane w celach perswazyjnych (marketingowych, politycznych, kreowanej autoprezentacji) i służą wypełnieniu określonego celu, implementują poglądy, informacje, służą transmisji treści. Kolejne części pracy opierają się na podziale semiotyki wprowadzonym przez Charlesa W. Morrisa (Morris 1938).</p> Bartłomiej Kotowski Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2022-06-30 2022-06-30 14 2 47 62 10.24917/20837275.14.2.3 Sztuczny człowiek w internecie. Kim są wirtualni influencerzy? https://studiadecultura.up.krakow.pl/article/view/9444 <p>Artykuł przedstawia fenomen wirtualnych influencerów, którzy zyskują popularność dzięki swojej aktywności w popkulturze i w mediach społecznościowych. Jego celem jest uporządkowanie dotychczasowej wiedzy na ich temat. W celu zilustrowania zagadnienia za pomocą metody studium przypadku w artykule opisana została instagramowa gwiazda Miquela i influencerzy z Aww Inc. Na wybranych przykładach zaprezentowano modele i sposoby funkcjonowania tych bytów w dzisiejszych czasach.</p> Maria Łukomska Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2022-06-30 2022-06-30 14 2 63 75 10.24917/20837275.14.2.4 Aktywizacja użytkowników w dobie pandemii COVID-19 przez influencerów na platformie Instagram. Analiza porównawcza wybranych twórców internetowych https://studiadecultura.up.krakow.pl/article/view/9445 <p>Celem artykułu jest przegląd i analiza profili trzech twórców internetowych na platformie Instagram, którzy aktywizowali swoje społeczności w przestrzeni wirtualnej do działań realnych w czasie trwania pandemii COVID-19 w Polsce. Skupiono się na działalności edukatorki seksualnej Katarzyny Koczułap, podcasterki Joanny Okuniewskiej oraz youtuberki Katarzyny Gandor. Artykuł przedstawia wyniki analizy porównawczej, która została dokonana poprzez pogłębioną analizę zawartości postów udostępnionych w czasie pierwszego roku pandemii COVID-19. Wnioski z przeprowadzonych badań wskazują zastosowane techniki wzmacniające przekaz twórców w mediach społecznościowych.</p> Patrycja Cheba Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2022-06-30 2022-06-30 14 2 76 93 10.24917/20837275.14.2.5 Decyzja generalna Prezesa UKE jako nowy instrument regulacyjny https://studiadecultura.up.krakow.pl/article/view/9446 <p>Celem opracowania jest pokazanie istoty i charakteru prawnego decyzji generalnej jako nowego instrumentu regulacyjnego Prezesa UKE. W ramach artykułu udowadniana była teza, że projektowany nowy instrument regulacyjny Prezesa UKE nie będzie stanowił sprawnego mechanizmu rozwiązania sprawy na gruncie prawa polskiego. Główną płaszczyzną prowadzonych rozważań były przypisy prawa, projekt Prawa komunikacji elektronicznej nr UC45 z 29.07.2020 roku oraz monografie i artykuły naukowe. W opracowaniu zostały zastosowane metody: dogmatyczno-prawna oraz analityczno-syntetyczna.</p> Elżbieta Małecka Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2022-06-30 2022-06-30 14 2 94 105 10.24917/20837275.14.2.6 MODYfikacje gier – wybrane aspekty prawne https://studiadecultura.up.krakow.pl/article/view/9470 <p>Artykuł omawia pojęcie modów do gier wideo, ich znaczenie dla branży gamingowej oraz wybrane aspekty prawne z punktu widzenia prawa polskiego, a także umów licencyjnych użytkownika końcowego (EULA). Wnioskiem końcowym jest, że w aktualnym stanie prawnym to EULA wyznaczają status prawny modów poprzez regulowanie praw deweloperów gier do modów stworzonych przez graczy. Mody są zjawiskiem złożonym, co utrudnia ich jednoznaczną klasyfikację prawną. Z uwagi na ich popularność i wpływ na branżę gier wideo deweloperzy dążą do zapewnienia sobie prawnej możliwości korzystania z modów.</p> Martyna Czapska Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2022-06-30 2022-06-30 14 2 106 120 10.24917/20837275.14.2.7 Pomiędzy dostępem do kultury a prawami twórcy. Rozważania na temat ograniczeń w obrocie e-bookami https://studiadecultura.up.krakow.pl/article/view/9471 <p>Obecnie obserwujemy tendencje do digitalizowania wszelkiej informacji i twórczości, co z jednej strony wpływa na ich globalną dostępność, ale z drugiej strony rodzi problemy związane z ochroną własności intelektualnej i praw twórców. Udostępnianie utworów za pośrednictwem internetu jest niezwykle proste, niegenerujące kosztów i anonimowe. Rozwój internetu i znaczenia sieci wpłynął na powszechne, nielegalne udostępnianie dzieł za jego pośrednictwem. Działania te odbywały się przy bierności i braku skuteczności prawodawcy, czego efektem jest „kryzys prawa autorskiego” – prawo autorskie przestało odpowiadać wyzwaniom społeczeństwa informacyjnego.<br>Jedną z najbardziej spornych kwestii w doktrynie prawa autorskiego jest kwestia dopuszczalności instytucji wyczerpania praw autorskich do wszystkich niematerialnych kopii utworów, w tym e-booków. Celem badawczym wystąpienia jest odpowiedź na następujące pytanie badawcze: czy odsprzedaż e-booka stanowi naruszenie praw autorskich? Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy przeanalizować różnice pomiędzy cyfrową a tradycyjną wersją publikacji w kontekście wpływu tych różnic na rynek wydawniczy. Odpowiedź na to pytanie ma kluczowe znaczenie w określeniu przyszłości dostępu do dzieł kultury. Podstawą rozważań jest wyrok TSUE C‑263/18. Metodą badawczą wykorzystaną w pracy jest metoda studium przypadku i monograficzna.</p> Ewa Milczarek Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2022-06-30 2022-06-30 14 2 121 131 10.24917/20837275.14.2.8 Korzystanie z treści chronionych a sztuczna inteligencja – jak daleko sięga odpowiedzialność dostawcy usług udostępniania treści online w świetle art. 17 Dyrektywy 2019/790? https://studiadecultura.up.krakow.pl/article/view/9472 <p>Przedmiotem zainteresowania publikacji jest zakres odpowiedzialności dostawców usług świadczonych online w świetle Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/790 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie prawa autorskiego i praw pokrewnych na jednolitym rynku cyfrowym oraz zmiany Dyrektyw 96/9/WE i 2001/29/WE. Publikacja sygnalizuje najistotniejsze problemy wynikające z nowego stanu prawnego, zwraca uwagę na szeroki zakres podmiotowy i przedmiotowy odpowiedzialności dostawców, który nie ogranicza się do odpowiedzialności za naruszenie prawa autorskiego, oraz na związek ze staraniami o unormowanie problematyki związanej z korzystaniem z tak zwanej sztucznej inteligencji.</p> Agnieszka Zielińska Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2022-06-30 2022-06-30 14 2 132 144 10.24917/20837275.14.2.9 Odpowiedzialność odszkodowawcza za funkcjonowanie sztucznej inteligencji w medycynie https://studiadecultura.up.krakow.pl/article/view/9473 <p>Artykuł poświęcono problemom: katalogu podmiotów ponoszących odpowiedzialność odszkodowawczą za funkcjonowanie sztucznej inteligencji w medycynie oraz zasad, na jakich opiera się owa odpowiedzialność. Zaprezentowano w nim uwagi dotyczące obowiązującego stanu prawnego, z których wynika, że oprogramowanie bez względu na poziom jego zaawansowania nie może być podmiotem praw i obowiązków cywilnoprawnych – w tym kompensacyjnych. Rozważono potrzebę rozszerzenia kręgu podmiotów dysponujących zdolnością prawną na gruncie prawa cywilnego o inteligentne oprogramowanie. Analiza w tym zakresie doprowadziła do wniosku, że podobna zmiana stanu prawnego nie byłaby korzystna. W dalszej części opracowania zaprezentowano rolę przedstawiciela zawodu medycznego wykorzystującego sztuczną inteligencję przy wykonywaniu czynności zawodowych oraz pacjenta, jeżeli chodzi o podjęcie decyzji o udzieleniu świadczenia zdrowotnego z użyciem opisywanych narzędzi cyfrowych – w kontekście przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej. Wywód zawarty w ostatniej spośród zasadniczych części artykułu odnosi się do odpowiedzialności odszkodowawczej producenta oprogramowania, a także innych osób mających wpływ na treść kodu oprogramowania. Opracowanie wieńczy podsumowanie, w ramach którego zgłoszono postulat de lege ferenda, aby odpowiedzialność profesjonalisty medycznego wykorzystującego sztuczną inteligencję przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych oprzeć na zasadzie winy domniemanej, a odpowiedzialność producenta oprogramowania i innych podmiotów ingerujących w jego kod na zasadzie ryzyka poprzez rozszerzenie kodeksowej definicji produktu.</p> Damian Kaczan Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2022-06-30 2022-06-30 14 2 145 160 10.24917/20837275.14.2.10 Cyberkultura 3.0: główne konteksty i kierunki rozwoju. Dyskusja redakcyjna https://studiadecultura.up.krakow.pl/article/view/9477 Agnieszka Ogonowska Mirosław Filiciak Agnieszka Walecka-Rynduch Ewa Wójtowicz Marek Pieniążek Przemysław Chmielecki Łukasz Wojciechowski Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2022-06-30 2022-06-30 14 2 161 170 „Piosenka jest dobra na wszystko”. Wokół serii wydawniczej Głośne Pióra (Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza w Częstochowie) https://studiadecultura.up.krakow.pl/article/view/9475 Jakub Kosek Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2022-06-30 2022-06-30 14 2 171 175 Słowo od Redaktorów Tematycznych https://studiadecultura.up.krakow.pl/article/view/9437 <p>Monograficzny numer „Studia de Cultura”, zatytułowany Człowiek i technologia: aspekty cyberkulturowe, komunikacyjne i prawne. Zagadnienia związane z relacją między jednostką, społeczeństwem a mediami cyfrowymi i nowymi technologiami informacyjno-komunikacyjnymi są bardzo złożone i – jak pokazują współczesne praktyki badawcze – często wymagają analiz trans- i interdyscyplinarnych, „uruchomienia” metod i narzędzi reprezentatywnych dla różnych nauk: humanistycznych, społecznych, takich jak kulturoznawstwo, socjologia, filozofia, antropologia, psychologia, komunikologia czy medioznawstwo, ale także prawnych, informatycznych, ekonomicznych.</p> Agnieszka Ogonowska Bogdan Fischer Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2022-06-30 2022-06-30 14 2 3 6 Zapowiedź tematyki kolejnych numerów pisma https://studiadecultura.up.krakow.pl/article/view/9480 Jakub Kosek Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2022-06-30 2022-06-30 14 2 181 181 Spis treści https://studiadecultura.up.krakow.pl/article/view/9478 Jakub Kosek Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2022-06-30 2022-06-30 14 2 176 179